Автори сме повеќемина, друштво од Меѓаши пред некаде 15 години (по мое сеќавање). Местото на инспирацијата е слаткарница Малага. Оние што ќе се сетат дека учествуваа во инспиративниот моменат на оваа пофална „Ода за… (бозата)“ нека одговорат или нека ми пишат.

Прекрасен спомен!

 ОДА за . . . 

О, о, о, о, … 

Сакајќи да ја изгасне жедта на моето тело,
измрзната во ладната петочна квечерина,
ми се оддаде ! ! !
Наметната со кристални молекули,
настојуваше да ме задоволи.
Витката става на мермерната маса,
ме предизвикуваше!
“Копнежот по тебе
ги навлажни моите усни,
твојата личност влезе во мене.
Те чувствував со сета страст,
како се лизгаш во мене.
И повторно моите прсти посегнаа по тебе.
И повторно, и повторно, и повторно, …
Твојата реалност
ја оствари фантазијата на моите сништа.

И ПОВТОРНО ќе посегнам по тебе. 

О Бозо ! ! !

Без намера да наведам конкретни личности и институции, ќе опишам една ситуација, која јас сеуште не знам како да си ја дефинирам. Затоа и насловот е таков каков е. 

Човек си мисли дека видел многу. И токму кога ќе си помисли дека и тоа го видел, излегува дека е тотално различно од досега виденото.

Не можам да си одговорам што е тоа поддршка, помош, спонзорирање, донација,… или некој друг поим синоним на сите наведени. Позната ми е различната дефинираност за различни индустрии, но никако не можам да разберам што е тоа кога некој ќе ти рече „Оди ти напред, а ќе најдеме начин да ти помогнеме“; Ти тргнуваш, одиш, и одеднаш човеков што ти го кажал тоа ти вели: „Еј, знаеш, не си само ти, има и други. Имам еден предлог, а ти размисли“. 

Знаци од помош, поддршка, … сега се роди уште една аналогија: предлог. А тој да ми ти бил: авансно плаќање за услуга. Нешто што никаде во Македонија не се сретнувало. 

На прв поглед добра ствар. Ништо не работиш, а демек си работел, односно ќе сработиш. Ти помагаат со аванс, а за возврат ќе се фалат со тебе, ќе им бидеш еден од добрите резултати на нивниот бизнис, а Ти ќе си бидеш задоволниот помогнат. Помош=аванс - и тоа може да е синоним.

Каде се видело и чуло, цената за твојот труд, платена однапред, по многу пониска цена од реалната, да биде помош. Уште повеќе, кога таа помош, според муабетот што си го имаш те врзува на 15-16 месечна работа (да, 1 производ во 1 месец). Или читај, 15-16 производи ќе ти ги „купат“ однапред, и со тоа ќе ти помогнат во твоите намери и потреби. А за тоа време, ќе бидеш движечка реклама и успешна приказна за давачот на помошта.

Оваа приказна е реалност. Не ја кажувам за да исмејувам некого (личност или институција) туку да споделам случка која можеби јас со мојот резон и изграден систем на критериуми и вредности, не ја разбирам, па да ми помогнете де… Ако Ти го читаш ова и се препознаеш себе си, веднаш ти се извинувам. Но верувај, не ми е намерата да Те исмејам ниту да си нарушиме постоечки односи. Напротив, сеуште барам логика во случката.

Сето ова се подведува под една ствар која секогаш постои насекаде: размена на интереси. Без разлика дали интересот е пари, жени, алкохол, коли или слично… Но далеку од тоа дека се работи за фер размена, без страни кои се потценети, помалку важни, а далеку од тоа дека се обезважени.

Јас поддршка која генерира обезвреднување не прифаќам. Бизнис релација во која може да се најдеме заради првични лични или други интереси, секако да. Па макар истата ги скине сите квалитети кои лично ги поседувам.

Уште ова, и нема да везам повеќе:

Вчера добив интересна email порака од претходен клиент на мојот бизнис. Човекот го знаат многумина, и по добро и по лошо. Медиумска личност, човек од естрадата. Мислев да ја наведам тука, но подобро да ја прераскажам. Водев со него војна 1 година за правење на производ од заеднички корист, давав поддршка во се, авансно 100%: во пари, во време, во труд, во знаење, во едукација… Ја скинавме затоа што човекот е преубеден дека како него нема никој друг, неговите 40 години работно искуство биле многу повеќе од моите 15…итн. , а пред се затоа што нема поим од дисциплина, концепт, рок, комплетна реализација на производ кој носи профит. 

Е тој чоек кој доби поддршка од мене, а не уцена, вели: те молам, во заеднички интерес, тргни го производот секаде каде си го ставил, за да се создавало проблеми околу „просторната идентификација“, особено затоа што ниту ти ниту јас имаме ќар од тоа.

Е ова се зборови на човек кој бара поддршка, ја добива, ја користи, ужива во придобивките и ја фрла во вода. Не дека не му прави ќар, туку затоа што не ја цени, не знае што е, а можеби и очекува секој да му ја дава која ќе ја посака.

Ако добиеш поддршка, ондак возвраќај со било што. Но не дозволувај да даваш или да земаш, а да уценуваш. Кога тогаш ќе го осетиш на сопствена кожа како е, па ќе ти текне можеби на напишаново.

Личноста со која разговарав се интересираше дали моето CV кое е поставено на овој мој блог на линкот http://www.goran.dimitrovski.net/wp-content/uploads/2008/07/cv-goran-dimitrovski-bsc_28042008.pdf сум го поставил јас или се нашло на интернет мрежата на некој друг начин. Веројатно мислејќи на некаква си пиратерија или слично. Изрази зачуденост бидејќи се наоѓаат некои од моите сертификати за обуки, едукација, образование (формално/неформално) итн.

Мојот одговор беше краток: да, тоа јас го направив. После муабетот се чудам што е тоа толку чудно. Особено во однос на тоа што ми го рече: па знаеш дека може било кој да направи фалсификат од сите тие дипломи-знаеш што се се прави кај нас.

Можеби е чудно, навистина, да се најде CV во pdf. За мене воопшто не. При постоење на едно чудо социјални мрежи каде речиси секој (барем во некоја од нив) е зачленет (активно, пасивно, сеедно), каде меѓу другите можности се и оставањето податоци за образование, дипломи, обуки, сертификати и слично, зошто некој би стравувал од поставување на документи кои потврдуваат некакво достигнување…

Иако сеуште последната верзија не е поставена, и оваа што постои досега заврши одлична работа во многу контакти. Понекогаш скокнувам многу чекори во разговор токму заради моето CV на овој мој блог. Немам што да кријам, особено мојата професионална кариера.

Фирма што нема буџет за „издржан веб“ а сепак неопходно и е потребен веб, Wordpress е одличен збор. Одлична поддршка, и секако платформа која е „жива“ - секојдневно се доградува и надоградува со разни опции, закрпи, додатоци.

Постојат и други opensource решенија. За определбата за користење на ваков софтвер, и мојата препорака во друг мој став.

Албум на Facebook: клик тука.

Накратко што е мојот став околу ова: без визи или со визи, исто ни се фаќа. Да, ќе се отворат границите и веднаш ќе ни е отвори умот, ќе почнеме да шетаме на сите страни, бизнисот ќе цвета… Едноставно ќе ни биде супер, европски демек! Каква заблуда! Зошто? Едноставно: стандардот ни е труба; просек плата 200-250 €; презадолженост со кредити во банка… Но тоа е просек! Забораваме колкумина се под 200€. И сега, сите ние што ќе сакаме да шетаме, и нормално нема да имаме визи, ЌЕ ШЕТАМЕ. Со што? Со кредит? Еве јас прво сакам да одам во Рим. За да се прошетам „безгрижно“ ќе ми требаат цирка 1000 € по човек. Со просечната ми плата? Ај важи! Не, ќе ми речете „земи кредит па ќе враќаш“. И ќе враќам, но враќајки се туршија ќе се направам со 20 % камата на 1000 €. Ќе прокоцкам еден авионски билет кој цирка кошта 200 €. И сето тоа за прошетка! Бизнис од 1 недела шетање не биѓава.

ЈАС СУМ ЗА! Без визи! Доста е! Не сме човекојадци или простаци, па да не можеме да прошетаме по земјинава топка без да се гушиме во трошоци за виза, чекање пред амбасади, па термини закажани однпаред 3-6 месеци. Да, доста е! Веднаш!

Како предвесник слушав презентација од Igor Medic во YES во рамките на GEW.

Ништо непознато, но дефинитивно потребно! Има ли кај нас ГЕРИЛИ? Има и тоа какви!

Основата е креативност, храброст, упорност… Е тука сме тенки. Сеуште ни важи: секое чудо за 3 дена. А после 3-тиот, кој се сеќава добро, кој не, пак добро. Но лом се прави за 3 дена, а не за 3 месеци.

Биди герила!
Еве ти линк за читкање: http://books.google.com/books?id=F9_MgpvZ1WAC&printsec=frontcover&hl=en#PPP1,M1

Насловов не кажува ништо. Затоа и е таков. И постов можеби ќе ти изгледа таков. 

Слушам на сите страни, луѓево почнале да се интересираат колку заработуваат! Колку заработувам, колку зработувал тој, оној, овој… Но, не сум знаел дека месечниот приход, читај личен доход (плата), … дека тој се викал заработка. Неверојатно задоволство.

Сеуште многумина не се на чисто што е тоа заработка. Јас вака си фаќам у клупче:

• се трошиш секој ден, работиш 20-тина дена во месецот - за возврат добиваш пари
• парите ги трошиш за се и сешто, и ако имаш к’смет ќе ти остане нешто
• тоа што ќе ти остане ти е ќар
• ќарот ти е заработка

Колку заработуваш? 300 €! Оооо, па тоа е одлична заработка. Покриваш трошоци за се и сешто: јадење, пиење, спиење, секс, журки, патувања, летувања, зимувања, кредити, инвестиција за куќа, стан, кола, куче, вила… — Згрешив некаде. Не, сето тоа од заработката! АХА, ај важи! 

Заработката како збор веројатно е произлезен од работата: за работата што ја работиш заработуваш. Не сум јазичар, но логично излегува така. Дали заработката е задоволство? Тоа многу малку се чувствува. Пред извесно време бев во Загреб, и видов што значи задоволство од заработувачка. Дечки (21,22,23…) со part-time ЗАРАБОТУВААТ 2-3-4.000 €, си купуваат што ќе посакаат … ДА! Заработуваат. Е тоа е ќар. Не размислуваш за тоа колку ќе те чини седенката со твоите пријатели во кафана, дали некој нешто два пати ќе ти куца во супермаркет, или пак дали сокот во трафика која работи цела ноќ е 2 пати поскап од оној во супермаркет…

Зошто кредит? За да заработиш. И да ги имаш, глупаво е да ги фрлиш сите пари на инвестиција која треба да донесе ќар. Затоа кредит! Но умно! Направи си анализа што со парите, и како ќе ги свртиш. Ако ја имаш правата комбинација, тогаш си добил на лото. Си добил заработка. Каде е ќарот? Во разликата: колкав проблем ти направил кредитот; дали си во була или позитива… Има уште еден ќар: побогат си со искуство, се здобиваш со позитивна кредитна историја, која во иднина ќе ти биде судбоносен фактор во твоите намери да направиш сопствено царство.

И што сакав да кажам ја у ствари. Батали плата! Тоа не е заработувачката што ти треба. Заслужуваш многу повеќе од мизерната сума што ја добиваш од твојот господар на почеток од следниот месец. Твојата вредност е твојата заработка. Си ја носиш со себе каде и да си. Луѓето ја препознаваат без да се топориш и фалиш со неа, бидејќи ТИ си само ЕДЕН. НИКОЈ не е како ТИ. Тоа е вистинското БОГАТСТВО. Со кредит или без него, СЕЕДНО!

Кој тоа помага во бизнис? Кој тоа помага за да нешто постои? Само оној што има интерес. Тоа е најчесто финансиски интерес, речи го профит. Помалку често е надри интерес, сожалување, интимна поврзаност, почит… Но тогаш, производот не е здрав, а бизнисот катастрофално унаказен. Зошто? Затоа што живее во лажна вредност. Затоа што бизнисот, читај тој што го работи - аргатот, упорно настапува со истата теза - помогнете за да опстоиме - а всушност добива лажна поддршка и верба дека работи правилно, дека неговиот производ е перфектен, единствен, извонреден…

Направи вредност, направи вистински производ со вистински квалитети. Нека тој биде мета на интерес за оние за кои тој е наменет. Но не за оние кои помагаат, туку за оние кои инвестираат во друго заради себе, заради својот бизнис. 

Спонзорството е пред се интерес, а потоа хуман гест заради некоја цел.

Вчера слушам на медиумите, по вестите на нашиве телевизии, информација за деца од Штип кои гледале нешто на YouTube, порно филмови, па пробувале истото да го прават (и го направиле!?) во дворот на нивното училиште. Аха! Ете, катастрофа. Тоа е интернет!

Пред извесно време слушам на улица, мајка и ќерка (50-тина / 20-тина години), вели: е од кај јас да знам дека треба Shut Down да направам, ми се развика тој систем инженерот, ко божем убиство се случило.

Госпоѓа меѓу 55-60 години, вели: ни донесоа компјутери на работа, имавме обука, и сега секое сабајле со кафето си ги читам сите дневни весници на Internet Explorer, после Он.нет и други…

Во сите овие примери има бизнис. А сите се врзани со Интернет. Во денешно време, информацијата се пренесува исклучиво преку Интернет. Другите видови на размена на информации (читај комуникација) полека се напуштаат. Нема ништо да се случи преку ноќ, но трендот е познат. Пред извесно време имаше: компјутери и интернет. Сега, тоа е интегрирано. Компјутерот без интернет е ништо. Во најмала рака, интранет.

А зошто не е бизнис кај нас? Па дефинитивно, многу малку од бизнисот е врзан со интернет. Ретки се фирмите што своето работење го темелат на софтвер кој покрај тоа што работи на внатрешната мрежа во фирмата, е врзан со други канцеларии или соработници преку Интернет, преку било каква веб апликација. Трговијата преку интернет сеуште не е во функција. Платниот промет на физичките и правните лица сеуште не е омасовен како алатка или навика во секојдневната работа. Од друга страна, фирмите немаат „повод“ да имаат веб страници со најнови информации за нив, од едноставна причина што понекогаш ниту еднаш не добиле контакт преку неа. (да, можеби не им е направена како треба за да испровоцира контакт, но тоа е друга дискусија)

Некои ми велат: па нема кадар. Како сакаш да биде влезена ваквата промена како секојдневна потреба, кога нема луѓе кои тоа ќе го направат. АЈДЕ ДЕ! Никогаш не сум се сложил и нема да сложам со таа констатација. Кадарни луѓе има. Оние кои програмираат, дизајнираат, — ги знаат техничките операции и системи — такви има. Што нема? Менаџери кои тоа ќе го имплементираат. Луѓе кои знаат дека е тоа е неопходно за нивниот бизнис.

До пред извесно време, важеше правилото: генерален менаџер (читај директор на фирмата) = газдата (добро де сопственикот на фирмата). Бидејќи тој беше „бог и батина“, се друго што се нарекуваше менаџер, раководител, координатор, беше обичен потрчко кој работи како тастер: што треба, тоа правам. Затоа и не беше возможно таквите раководни структури да воведуваат нешто ново, особено не некое ИТ решение. А бидејќи газдата знае што е најдобро, тој и треба да разбере дека е потребно, бидејќи тој дава пари (демек од својот џеб, а не од фирмата!). А бидејќи тој ништо не разбира, ондак во основа било каква таква понуда за воведување на Интернет во неговиот бизнис директно оди во втор, ма каки, во десетти план.

Се менуваат нештата, но премногу споро за да бидеме во чекор со развиените. Не таму далечните, тука блиските. Од регионов. Не претркаа неверојатно брзо за многу ствари. А се жалиме немало инвестиции, ова она.

Секој систем во денешно време содржи во себе ИТ решение, најчесто врзано со Интернет. Затоа што Интернет = Бизнис. Не трошок, туку инвестиција која за кратко време прави голема добивка во фирмата. Како? Прашајте ме, викнете ме, да поразговараме и да ви посочам решение. Јас, и моите колеги од мојата фирма Презент.

• цена, услуга, квалитет
• имиџ, бренд, вредност
• грижа за корисници
• профит

Колку од македонските фирми се водат од целосна поставеност на процесот продажба во нивните компании? Ќе речеме голем? Не сум баш сигурен. Продажба има, да. Ако ја нема, бизнисот нема да постои. Купувачи има, да. Ако ги нема, бизнисот нема да постои. Но малку од бизнисите имаат точно дефиниран процес на продажба, кој е клучот на успехот. Што значи дефиниран процес на продажба? Одговорот може да биде долгометражна дискусија, но и краткометражен филм - зависи од соговорникот. Некои си велат, земам од ваму, дигам цена за 30%, и продавам таму. А има и такви што ќе ви разврзат цел филм како прават калкулација на цена, мислејќи дека тоа е суштината на процесот продажба. Малкумина тргнуваат од суштествената поента на оваа убавина во бизнисот: купувачот / клиентот.

Нема да влегувам во некаква елаборација на просторов што е тоа процесот продажба. Поентата ми е чисто да дадам свое видување дали нашите фирми имаат процес продажба според сите денешни современи норми на работење или не. Дали имаат процес продажба? Немаат. Колку имаат? Точен број не знам, бидејќи такви податоци, како официјални показатели во нашава земја нема. Ако тргнеме од тоа дека над 200 фирми имаат сертификати за поседување на ISO 9001:2000 системи за менаџмент со квалитетот, што е демек потврда за поседување на систем на работа според основните елементи на менаџирање со една компанија, воспоставени во целиот свет (не во Америка, Германија, Норвешка, Швајцарија, Албанија или Македонија), … ајде ќе речеме демек 200 имаат дефиниран процес продажба.

Но јас тргнувам од друга страна. Велам дека нашиве фирми немаат, гледано од моето искуство. Во изминативе 10 години, сум бил во позиција на краен потрошувач (не дел од фирма-вработен и сл.) за преку 110 фирми. Во бројкава се влезени различни категории - продавници за храна, енергија, интернет, транспорт, банки и слично. Со ниту една од нив не сум почуствувал дека им е чест што сум нивни клиент. Читај поинаку: ме гледаат како предмет од кој треба да извадат пари за нешто што ќе ми го дадат. Уште поинаку, нивниот третман е дефиниран како страна од втора класа. Што подразбирам под тоа: во нашиот купопродажвен однос јас сум само банката која дава пари, без притоа да знае, дознае, препознае, вредност во производот / услугата која ја користам. Ќе речете: имаш право на избор, ти знаеш што купуваш и што ќе добиеш, глобална економија имаме па бирај што ти душа сака, итн. Па да, така е. Но, дали знам? Дали имам можност да дознаам што ме чека откако ќе бидам нивниот клиент. Уште повеќе, кој е тој сервис, или комплет услуги, поддршка или слично што ќе ја добијам додека сум нивниот клиент. Малку подалеку, дали имам можност доколку не сум задоволен, да се изборам за моите права на потрошувач, загарантирани со Законот за заштита на правата на потрошувачите.

Она што го имам од мое искуство:

• ако купиш нешто, и нешто не е во ред со купеното, имаш две опции: или да ги прежалиш парите, или да влезеш во една неверојатна циркузијада дали е и како е и колку е и од кого е…, се до моментот на збеснување и откажување од дриблингот на фирмата од каде си купил
• ако се интересираш за нешто од некоја фирма, ондак најчесто не добиваш комплетни информации (дозирани за да фрлиш пари а потоа гледаш колку ќе те кошта се на се)
• ако не дај боже дадеш примедба на услуга, тоа е процес без крај: испрати допис, ќе те известиме на писмено, неосновано барање…
• гледаш една цена во продавница или флаер или каталог, на крајна сметка плаќаш друга
• гаранција за производ важи за безвезе дефект, кој по вредност на трошок за поправка е толку мал што не ти се исплати да се заглавуваш пред се во администрација со папири, рок на поправка и слично
• потпишуваш договор, добиваш рок 30 работни дена, не ја добиваш услугата за 50 работни дена, па пукаш од нервоза и копаш секојдневно по купишта телефони од фирмата кај си купил за да дојдеш до разврска - не дека немаш избор да одиш кај друг, туку заради твојата определба а уште повеќе потреба да го земеш токму нивното
• морално плаќаш за греење бидејќи некој батка во градско собрание пред 10-20-30 години проценил дека греењето требало да биде од 6 до 21, а ако е надвор над 15 степени ондак нема греење; уште повеќе не можеш да го откажеш бидејќи си бил дел од вертикала!
• плаќаш за услуга 3-4 месеци по ред, а за тоа време не можеш да ја користиш заради проблем на фирмата; па упорно бараш да го решат со јавувања 3-4 пати неделно; резултат = те исклучуваат од мрежата бидејќи не си платил за 2 месеци…
• и така натаму - ако се навраќам на разно разни случки, ондак нема да биде интересен написов.

Каде е тука продажбата? Дали таа завршува со мојот кеш од џебот изваден за фактурата или фискалната сметка на каса? Не. Не смее! Не дека јас така сакам. Бидејќи така мора, ако фирмата сака да ме задржи како клиент, а уште повеќе јас да станам нејзиниот продавач преку препораки. Во спротивно, ќе се активира непишаното правило:

• 1 незадоволен = 10 со лошо мислење и изгубени клиенти
• 1 задоволен = 3 со добро мислење и добиени клиенти

Исто така важна е и постпродажната услуга. За тоа можеби во друга прилика.

Но што недостасува за да биде поразлично од што е, слично на оние поразвиените далеку или блиску од нас / до нас, каде демек се е подобро отколку тука. Менување на свеста. И на потрошувачите (купувачите / клиентите) и на фирмите. Многу повеќе на потрошувачите. Сум на мислење, дека ние не си ги знаеме нашите права загарантирани со Законот за заштита на потрошувачите. Уште повеќе, не сум убеден дека има доволно инструменти во државава кои се грижат за неговото спроведување. Да, постои здружение каде можете да се јавите за совет итн., се правеше некоја едукација преку медиумите извесно време. Но веројатно, сето тоа како резултат на некојси проект финансиран од некоја си странска институција која во тој даден момент имала отворена линија за таков вид на проекти.

Ако се промени свеста на купувачот, многу брзо ќе се менува и свеста на фирмите. Во спротивно, се ќе тече како што си тече. Без малку шанса купувачите да влијаат на конкуретноста на фирмите, нивните перформанси, па дури и цените. Негативноста на ваквата ситуација е и во нешто друго. Во неможноста фирмите да се истренираат на домашен терен како со купувачи, пред да излезат надвор. Излезат ли надвор, тогаш почнуваат сите основни процеси на менување на свеста, поточно на креирање на процесот на продажба во фирмата. И оттука, се се менува. Ако тој процес е проектиран како треба, тогаш и сите останати без исклучок ќе бидат поинакви. Ете ја промената. Но на подобро.

Продажба = пари. Да! Секогаш!
Производот/услугата го/ја прави фирмата, а купувачот е тој што ги брои парите.
Незадоволни купувачи = помалку пари.
Помалку пари = помалку производи / услуги.
Помалку производи / услуги = стоп на развојот на фирмата, уназадување, отпуштање на работници, намален профит.

Повторувањето на ова последново води кон банкрот и крај на приказната на фирмата. Каде е клучот? Во продажбата или во купувачот? Според моево последно, каде тргна надолно? Кај продажбата или кај купувачот?

Огромен број на консултанти и автори на научни дела го обработуваат процесот на продажба. Ако немате средства да слушате и користите консултант, барем прочитајте нешто. И вие потрошувачи, и вие фирми. За доброто на сите! Ем за задоволните потрошувачи, ем за прфитабилните фирми.